Quản lý dinh dưỡng không chỉ là câu chuyện phân bón
Ngày 16/9 tại Rạch Giá, An Giang, Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang và Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) tổ chức chương trình đào tạo giảng viên nguồn về quản lý dinh dưỡng chính xác và đánh giá tuân thủ quy trình canh tác trong khuôn khổ Đề án phát triển một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Khoảng 150 cán bộ chuyên môn, lực lượng kỹ thuật và các đơn vị tham gia sản xuất lúa được tiếp cận các phương pháp và công cụ nhằm tiếp tục chuyển giao xuống hợp tác xã, cán bộ cơ sở và người nông dân trong giai đoạn nhân rộng Đề án. Nội dung tập trung vào sử dụng hợp lý vật tư đầu vào, quản lý nước, rơm rạ và các giải pháp hạn chế phát thải khí nhà kính.
Một điểm đáng chú ý là khái niệm quản lý dinh dưỡng chính xác được tiếp cận rộng hơn việc tính toán lượng phân bón. Dinh dưỡng của cây lúa còn đến từ đất, nước tưới, phù sa và các nguồn hữu cơ có sẵn trên đồng ruộng. Vì vậy, việc quyết định bón loại phân nào, với lượng bao nhiêu và vào thời điểm nào cần dựa trên điều kiện thực tế thay vì áp dụng một công thức giống nhau cho mọi ruộng lúa.
Theo nội dung tập huấn, nguyên tắc “4 đúng” gồm đúng chủng loại, đúng liều lượng, đúng vị trí và đúng thời điểm. Khi được kết hợp với làm đất, quản lý nước và sử dụng phụ phẩm hợp lý, quản lý dinh dưỡng có thể góp phần nâng hiệu quả sử dụng vật tư và giảm những đầu vào không cần thiết.
Công nghệ số đưa khuyến nghị kỹ thuật đến từng thửa ruộng
Một trong những nội dung thực hành của chương trình là công cụ Rice Crop Manager. Thông qua các dữ liệu về ruộng, điều kiện canh tác và mùa vụ, công cụ hỗ trợ xây dựng hướng dẫn quản lý dinh dưỡng phù hợp hơn với từng trường hợp cụ thể.
Theo IRRI, Rice Crop Manager được phát triển để cung cấp hướng dẫn quản lý cây trồng và dinh dưỡng đối với lúa ở các điều kiện sản xuất khác nhau. Điều này cho thấy chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ dừng ở việc ghi chép hay quản lý dữ liệu, mà có thể hỗ trợ trực tiếp quá trình ra quyết định kỹ thuật trên đồng ruộng.
Song song với quản lý dinh dưỡng, chương trình còn hướng dẫn sử dụng công cụ số để theo dõi mức độ tuân thủ quy trình sản xuất. Việc ghi nhận dữ liệu đầy đủ từ đồng ruộng tạo cơ sở cho truy xuất quá trình canh tác, quản lý vùng nguyên liệu và từng bước kết nối sản phẩm với các tiêu chí sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Giảm phát thải cần một gói giải pháp đồng bộ
Hiệu quả sản xuất lúa phát thải thấp không phụ thuộc vào một biện pháp riêng lẻ. Bên cạnh sử dụng phân bón hợp lý, quy trình còn gắn với giảm lượng giống gieo sạ, quản lý nước, hạn chế đầu vào không cần thiết, xử lý rơm rạ và tổ chức lại sản xuất.
Đây cũng là định hướng xuyên suốt của Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, được phê duyệt tại Quyết định số 1490/QĐ-TTg. Đề án đặt mục tiêu không chỉ giảm phát thải khí nhà kính mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất, thu nhập của người trồng lúa và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.
Tại An Giang, quy mô tham gia Đề án được định hướng đạt khoảng 351.000 ha vào năm 2030. Với diện tích lớn, việc chuẩn hóa quy trình và xây dựng lực lượng kỹ thuật có khả năng hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở trở thành điều kiện quan trọng để các giải pháp mới có thể được áp dụng đồng đều trên diện rộng.
Từ giống tốt đến quy trình canh tác phù hợp
Đối với ngành giống cây trồng, xu hướng sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp đặt ra yêu cầu ngày càng rõ về sự kết nối giữa giống – kỹ thuật canh tác – dữ liệu – thị trường.
Một giống có tiềm năng năng suất và chất lượng chỉ có thể phát huy đầy đủ đặc tính khi được đặt trong điều kiện canh tác phù hợp. Quản lý dinh dưỡng theo nhu cầu thực tế, sử dụng nước hiệu quả, giảm lượng giống gieo sạ, cơ giới hóa và quản lý phụ phẩm vì vậy cần được xem như những thành phần của một hệ thống sản xuất thay vì các giải pháp riêng biệt.
Sự phát triển của các công cụ quản lý theo từng thửa ruộng cũng mở ra khả năng xây dựng những quy trình canh tác ngày càng cụ thể hơn cho từng giống, từng vùng sinh thái và mùa vụ. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với quá trình chuyển từ cung ứng hạt giống đơn thuần sang cung cấp các giải pháp sản xuất dựa trên khoa học công nghệ, hướng tới hiệu quả của người nông dân và phát triển nông nghiệp bền vững.
NGUỒN
Nguồn chính: Báo Nông nghiệp và Môi trường – “Quản lý dinh dưỡng chính xác kỹ thuật sản xuất lúa giảm phát thải”, Đ.T.Chánh – Hoàng Vũ, đăng ngày 17/9/2026.
Xem bài viết gốc
International Rice Research Institute (IRRI) – Rice Crop Manager.
